Nauka polska i światowa poniosły ogromne straty

Przez Bożena Ratter , 02/07/2026 [22:42]

Nauka polska i światowa poniosły ogromne straty. Aresztowania objęły przede wszystkim profesorów kilku wydziałów Uniwersytetu Jana Kazimierza i Politechniki. Na Uniwersytecie prawdziwego spustoszenia dokonano wśród kadry dawnego Wydziału Lekarskiego (15 profesorów i docentów). Podobnie rzecz przedstawiała się z kadrą Politechniki Lwowskiej. Czy na umieszczenie na listach profesorów Politechniki wpłynął fakt, że S. Bandera i R. Szuchewycz byli studentami tej uczelni? Komenda Obszaru AK w wysłanym do Warszawy raporcie stwierdzała: „Poważne dane każą tu widzieć rękę ukraińską, nie tylko dla pozbycia się żywiołu polskiego, ale także dlatego, aby zająć wakujące stanowiska”.

„Chodziłem po podwórzu bursy... Wkrótce z budynku wyprowadzono grupę profesorów. Czterech z nich niosło trupa młodego człowieka... Był nim młody inżynier Ruff. Zabili go w czasie przesłuchania... Nieśli go Kierownik Katedry Anatomii Patologicznej Lwowskiego Instytutu Medycznego profesor Witold Nowicki, profesor Instytutu Politechnicznego Władysław Krukowski, znamienity specjalista-naftowiec profesor Stanisław Piłat i jeszcze ktoś czwarty, prawdopodobnie profesor matematyki Włodzimierz Stożek”.

Ostatnia droga, jaką przebyli polscy profesorowie prowadzeni z bursy na Wzgórza Wuleckie,  gdzie zostali zmordowani o świcie 4 lipca 1941 roku.

Życiorys jednego z polskich profesorów z akcji depolonizacji Wołynia i Małopolski  Wschodniej, zgodnie z rasistowską Uchwałą OUN z 1929 roku: Ukraina bez Polaków!

Profesor Stanisław Pilat chemik, technolog naftowy. W 1899 ukończył Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie i podjął studia chemiczne we lwowskiej Szkole Politechnicznej, które kontynuował w Königliche Technische Hochschule w Berlinie–Charlottenburgu pod kierunkiem K. Liebermanna i Q. Stavenhagena oraz na uniwersytecie w Würzburgu i u W. Rantscha w Lipsku, gdzie w 1904 uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy Intramoleculare Veränderungen der Cyanursäure und ihrer Salze (Leipzig 1905).

Kariera zawodowa P. związana była z przemysłem naftowym. W 1904–05 pracował w Galicyjskim Tow. Magazynowym w Borysławiu oraz w rafinerii firmy „D. Fanto” w Pardubicach (Czechy).

W 1906–08 był kierownikiem ruchu w rafinerii S. Stawiarskiego w Krośnie. W 1908–09 w rafinerii Vega w Ploeszti (Rumunia) uruchomił jedno z pierwszych na świecie urządzeń do wysokopróżniowej destylacji i rafinacji olejów maszynowych, a także opracował metodę oczyszczania wód odpadowych z rafinerii.

W 1909 został najpierw kierownikiem ruchu, następnie zaś dyrektorem technicznym Państwowej Fabryki Olejów Mineralnych w Drohobyczu (późniejszy „Polmin”). W tym okresie opracował metodę rektyfikacji benzyny opartą na zużytkowaniu ciepła spalania pozostałości ropnych. 

W 1912 firma Pearsen zleciła profesorowi  przygotowanie projektu ciągłej destylacji produktów naftowych, który został zrealizowany w rafinerii Minatitlán w Meksyku. W 1918–19 kierował działem naftowo-rafineryjnym przy Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krakowie i stał się głównym organizatorem całego przemysłu naftowego w Polsce. Był współorganizatorem oraz głównym kierownikiem Syndykatu Przemysłu Naftowego „Polnaft”, który zajmował się organizacją przemysłu naftowego w Polsce

W 1924 został profesorem zwyczajnym nowo utworzonej Katedry Technologii Nafty i Gazów Ziemnych na tej uczelni, którą kierował do końca życia. W 1926 został dyrektorem naczelnym „Polminu”, od 1929 zaś pełnił funkcję doradcy oraz opiekuna naukowego tego przedsiębiorstwa. Przygotowywał plany utworzenia Syndykatu Przemysłu Rafineryjnego, który miał objąć wszystkie polskie rafinerie.

Profesor uzyskał 18 patentów (samodzielnie oraz ze współpracownikami). Był także autorem ponad 50 publikacji, w tym 2 podręczników, m.in. uznanego za klasyczny Zarysu technologii nafty (Lwów 1939). Profesor prowadził badania nad związkami tlenu w ropie, sulfokwasami naftowymi, syntezą kwasów tłuszczowych z parafiny, produkcją sadzy z gazu oraz innymi zagadnieniami z zakresu chemii ropy naftowej. W latach 30. opracował proces otrzymywania sadzy termicznej z gazu ziemnego, wdrożony w Polskich Zakładach Gazolinowych w Borysławiu oraz w zakładach w Mediaş (Rumunia). Był autorem wielu metod badawczych sulfokwasów otrzymywanych w procesie rafinacji olejów smarowych. Razem ze swoimi asystentami opracował metodę zimnego frakcjonowania pozostałości ropnych przez wtłaczanie gazu ziemnego do roztworu w mieszaninie propanu i butanu. Zajmował się także badaniem procesów uwodornienia pozostałości ropnych, badaniem struktury parafiny, prowadził badania nad kwasami naftenowymi.

W ostatnich latach życia razem z żoną, doc. dr Ewą Neyman-Pilatową, absolwentką wydziału chemicznego Politechniki Lwowskiej (1932), pracował nad syntezą wysokodrobinowych węglowodorów wzorcowych dla olejów smarowych, w celu zbadania zależności między ich strukturą a właściwościami fizycznymi. Głównym obszarem zainteresowań E. Neyman-Pilatowej było badanie właściwości olejów naftowych. Była autorką 25 publikacji badawczych.

Profesor Stanisław Pilat uzyskał światową sławę eksperta w zakresie przetwórstwa ropy naftowej, jego rozwiązania techniczne zostały zastosowane w rafineriach w Polsce, Rumunii i Meksyku.

Na Ukrainie ( na ziemiach Rzeczypospolitej Polskiej do traktatu wrogich państw w 1945 roku) budowany jest "panteon narodowy" morderców, muzeum Szuchewycza- prowindyka Nachtigall - sprawców zagłady żywiołu polskiego z  jego klasą intelektualną.

Gdzie jest Panteon Profesorów Lwowskich, nie tylko tych, zamordowanych przy udziale batalionu Nachtigall na Wzgórzach Wuleckich?